عاشق مدل مویی هستم که می زنم ولی همه می گن بهت نمی یاد، عاشق کیف کولی ای هستم که تمام زندگیمه ولی همه بهش می خندن، عاشق صندلی چوبی بلندی هستم که لحظات تنهاییم رو روش سپری می کنم و گیتار می زنم ولی همه می گن چقدر زشته، عاشق کیفی هستم که وقتی می اندازم به زیر زانوم می رسه و پاره پورست ولی همه می گن جلفه، عاشق موزیکی هستم که وقتی ملودی هاش رو می شنوم ناخودآگاه چشم هام رو می بندم ولی همه می گن شیطان پرستی، عاشق لاک مشکی هستم ولی وقتی می زنم همه می گن منحرف شدی، عاشق دستبند صورتی خواهرم هستم ولی وقتی می کنم دستم همه می گن دخترونست، عاشق پرچم رنگین کمان هستم ولی همه می گن این مسخره بازی ها چیه، عاشق دین زرتشتم ولی همه بهم می گن گَبر و کافر، عاشق نقاشی کردن روی دستم هستم ولی همه می گن دیوانه ای، عاشق رشته ام هستم ولی همه می گن آینده ای نداری، عاشق گردنبندهای بلند هستم ولی همه می گن مثل افسار اسب می مونه، عاشق شکلات تلخ هستم ولی همه بهم می گن چطوری می خوری، عاشق گیاهخواری هستم ولی هر کس سعی می کنه یه طوری گوشت خوارم بکنه، عاشق خودکشیم ولی همه می گن دیوانگیه، عاشق کتاب های صادق هدایتم ولی همه می گن نخوان... اما این چیزها اصلا مهم نیست!

عاشق آزادیم ولی می گن نمی تونی بهش برسی همینه که هست، عاشق اینم که تمام حرف های دلم رو از نامردمی اون بالایی ها بگم ولی می گن اجازه ی انتقاد نداری، عاشق طرفداری از کسیم که می خواد مردمم رو نجات بده ولی می گن فعالیت سیاسی نکن، عاشق اینم که حقم رو پس بگیرم ولی می گن اغتشاشگری، عاشق رنگ سبزم ولی...

بالاخره مجالی یافتیم تا به موضوعی بپردازیم که خیلی به آن علاقه داریم. واقعا یکی از بزرگترین علایق من توی زندگیم گرافیتی بوده، گاهی که دیواری بی صاحب پیدا می کردم نقوشی از سر شوق روی اون می کشیدم، اما حیف که هنوز این عمل جا نیفتاده. به خاطر همین گرافیتی روی در و دیوار دانشگاه با ماژیک بود که کارم به اخطار و فعالیت سیاسی و اینا کشید.

در ادامه ی مطلب تاریخچه و تعریفی کوتاه از گرافیتی را خواهیم خواند...

امروزه گرافیك بعنوان یكی از مهمترین عوامل تبلیغ ، پیام رسانی و نشر دانش سیاسی ، اجتماعی وفرهنگی می باشد و در جوامع پیشرفته از مهمترین اركان تشكیل دهنده یك زندگی اجتماعی است. طراحی گرافیك در اعلان های تبلیغاتی وتجاری تلویزیون، سینما ، بسته بندی كالاها، علائم راهنمایی و رانندگی ویترین مغازه ها تزیین خیابانی وعمومی نظیر هتل ها ، فرودگاهها و مترو ها، رستوران ها و پارك ها، فروشگاه ها و ماماكن مختلف ورزشی هنری و فرهنگی ، نوشته ها و تبلیغات بدنه ساختمان ها و وسایل نقلیه مثل اتوبوس ها ، ترن ها و هواپیماها بیل بردها و گرافیك در ابعاد بزرگ ونقاشی دیواری ، پیكتو گرام ها و علائمك نمادین ، نقش عمده ای دارد. گرافیك محیطی به عنوان یكی از شاخه های گرافیك در رسیدن به اهداف بالا نقش بسزائی دارد، و بخش عمده ای از فعالیت های تبلیغاتی و تجاری را در بر می گیرد . محیط اطراف ما خانه ای كه در آن زندگی می كنیم خیابانی كه درآن تردد می كنیم فضای سبزی كه درآن قدم می زنیم ، پاركی كه برای تفریح به آنجا می رویم ، همه نیاز به برقراری روابط منطقی فرمی و روابط سازمان بندی دقیق بر مبنای اصول و مبانی بیان بصری دارند.
انسان به واسطه گرافیك محیطی با محیط پیرامون خود سخن می گوید ، و با دیگران ارتباط برقرار می كند. گرافیك محیطی در ایجاد فضایی مطلوب و دلنشین برای افراد جامعه نقش موثردارد.
محیط مناسب یعنی فضایی كه بشر در آن بتواند فارغ از فشارهای ناخواسته روانی رشد كرده و شكوفا شود و این از خواسته های عقلانی و منطقی هر جامعه است. گرافیك محیط زیبایی بصری و نظم و هماهنگی مطلوب فضا است.
مقصود از تمام طرح های گرافیكی برای محیط داخلی و خارجی – ایجاد فضایی برای زندگی پر نشاط و سالم و قانع كننده است گرافیك محیطی را می توان به دو گونه گرافیك محیطی دو بعدی یامسطح و سه بعدی یا حجمی تقسیم كرد.
مشخص كردن یك مكان از مكانی دیگر ، زیبا سازی ، نظمو انسجام بخشیدن به فضای شهری و گسترش حیطه فعالیت هنر گرافیك، از اهداف گرافیك محیطی به شمار می رود.
گرافیك محیطی می تواند جنببه های مختلفی داشته باشد:
جنبه اطلاع رسانی و یاحالت تاكید و یا هشدار نسبت به موضوعی داشته باشد.
جنبه فرهنگی داشته باشد، مانند تبلیغات شهری در مورد تئاتر وسینما و غیره.
جنبه آموزشی داشته باشد.
جنبه تبلیغاتی داشته باشد.
جنبه اجتماعی داشته باشد ، مانند تبلیغات بر علیه مصرف سیگار در سطح شهر
جنبه زیبایی و هنری وصرفا زیبا سازی محیط را داشته باشد .
تعادل تناسب تاكید تداوم و حدت و تنوع اصول یك سازمان بندی درست هستند . رنگ، نور ، شكل ، خط ، نقطه، سطح ، بافت وفضا به كمك آنها می آیند تا اثری مطلوب وزیبا پدید آید.
تعادل:
تعادل از اصول اساسی هنر است . هنر در برقراری ارتباط با مخاطب نوعی تعادل را جستجو می كند تعادل در هنر بوسیله تقسیم بندی متوازن اجزاء صورت می گیرد . رنگ ، نور و بافت نیز در حفظ تعادل یا عدم تعادل نقش دارند. البته تاكید زیاد برتعادل موجب می شود اثر جذابیت خود را از دست بدهد و ایجاد كسالت كند
تناسب:
برای طراحی سردر یك فروشگاه بایدبه این نكته توجه داشت ، در بعضی مكان ها كه وسیع بوده و فضای خالی اطراف یك فروشگاه یایك مكان عمومی وجوددارد ، دست طراح باز است و می تواند تناسبات معمولی را تغییر دهد و به طورمثال سردریك مكان عمومی یافروشگاه راخیلی بلند تر و بالاتر از حد معمول بگیرد ، چرا كه به واسطه باز بودن محیط ، بیننده به محیط اشراف كامل داشته و می تواند به راحتی سر در را دیده و آن را تشخیص دهد.
تداوم در محیط:
تكرار و تصاعد و تناسب سه جزء تداوم در هنر ، عناصر اساسی به شمار می روند، تناسب كه به صورت تكرار یك یا چند در میان واحد های مختلف شكل می یابد، پیچیدگی و حركت بیشتری در خود دارد اثر بخشی تكرار و تناوب به مناسب بودن موضوع و مهارت به كارگیری آن ها بستگی دارد چنانچه تكرار عنصری به تدریج تغییر كند وزن اثر دچار رشد و تصاعد می شود ، تصاعد می تواند به سمت بالا، پایین و یا مایل جهت داشته باشد. تصاعد را در تغییر اندازه كوچك و بزرگ در تغییر شكل از چهار گوشی ه دایره و غیره و در تغیررنگ از كمرنگ به پر رنگ می توان مشاهده كرد..
تاكید در محیط
چنانچه با كم اهمیت كردن اجزاء یك تركیب و متمایز نمودن یكی از اجزاء توجه بیننده به بخش خاصی از كار جلب بتشود آن بخش را نقطه تاكید می نامند.
تاكید را می توان با استفاده از رنگ ، رنگ و بافت پدید آورد . اجزاء یكسان ، نقطه تاكید كار راضعیف می نماید. شكل های مشخص و واضح نسبت به اشكال مبهم و اشیاء عجیب نسبت به اشیاء ساده خود نمایی بیشتر دارند نحوه دسته بندی اجزاء نیز بر تاكید یك مجمومعه می افزاید.
اصل تاكید را می توان هم برای وحدت بخشیدن وهم ایجاد تنوع مورد استفاده قرار داد.
تاكید روی یكی از عناصر در جلب مخاطب ویا بازدید كننده از یك مكان عمومی تاثیر مستقیم دارد.
ایجاد وحدت در محیط
وحدت به هر كاری انسجام می بخشد بدون عنصر و حدت اجزاء یك تركیب پراكنده و بی ربط به نظر خواهد رسید. و حدت موجب جلب نظر می شود ، عامل مهمی در انتقال پیام است كاررا قابل درك می كند وبه ساده تر شدن پیام كمك می كند.
تنوع در محیط:
تنوع حاصل تفاوت و تضاد است . اختلاف بین شكل ، رنگ ویا بافت عناصر تشكیل دهنده تنوع به شمار می رود. اجزاء گوناگون چشم را به دنبال عامل و حدت در كل كار به گردش در می آورند.
تنوع در حقیقت وحدت را استحكام می بخشد وحدت میل به نظم، و تنوع كششی به سمت تحریك دارد.
نقطه ، خط و سطح دارای قدرت بیان ویژه ای هستند نقاط با توجه به اندازه و نحوه به كارگیری در محیط متفاوت هستند و ایجاد اثربصری متفاوت می كنند.
خطوط نیز به همچنین خطوط منحنی ، خطوط شكسته ، خطوط مایل و خطوط در حالت افقی ویاعمودی هركدام اثر بعدی متفاوت به جای می گذارند و در جای مورد نیاز و متناسب به كار گرفته می شوند.
فضا مشخص كننده موقعیت و وضعیت هر پدیده عینی باسایر پدیده ها است فضا وجود هر موجود عینی را در ارتباط با سایر موجودات معین می كند و فضای داخلی و خارجی و میانی را قابل درك می كند.
بافت:
ازدیگر عناصر معماری داخلی و خارجی بافت است ،بافت از دو نظر قابل بحث است و از نظر فرم و شكل كه وسیله درك آن قوه بینایی است و دوم از نظر خاصیت فیزیكی و جنسیت بافت كه با لا مسه قابل درك است.
درجه انعكاس یاجذب نور توسط جسم دارای بافت اهمیت فراوان دارد . تضاد سطوح مات و خشن در كنار سطوح براق و صیقلی جذابیت فراوانی دارد و ایجاد جلوه بصری می كند. بافت زیر وخشن قدرت جلب توجه فرابوان دارد و برخلاف آن بافت های صاف و صیقلی معمولا كمرنگ و بی جذبه هستند . بافت از مواد مختلف بدست می آید مثل پوست درخت سطح سنگ ، پوست حیوانات و یانوع مصنوعی آن مثل آجر ، فلز ، پلاستیك و غیره .
شدت نور و طبیعی یامصنوعی بودن بافت بر كیفیت آن اثر می گذارد. زاویه دید و فاصله ناظر به اثر را باید در نظر داشت.
نور:
نور ار مهمترین اجزاء در گرافیك محیطی و طراحی داخلی وخارجی است نورهای طبیعی و مصنوعی اثر متفاوت در محیط ایجاد می كنند . نقطه دید ناظر ، مقدار نور كه به آن می تابد وزاویه دید ناظر عواملی هستند كه در تمام المان های داخل خیابان باید رعایت شوند و تركیبی مناسب وزیبا باهم داشته باشند و دارای طرحی خوب و استاندارد باشد.
علائم راهنمایی و رانندگی ، چراغ های روشنایی ، صندوق پست ، زباله دان ، تابلوی اسم خیابان ها تلفن عمومی ، آگهی ها و تبلیغات دیواری ایستگاههای اتوبوس ، سردر فروشگاه ها و تمام این ها در ارتباط باهم هستند و اثر فراوان در دید عموم می گذارند كه باید دلپذیر وزیبا باشند وبارعایت اصول زیبا شناسی و تركیب بندی مناسب در زیبا سازی شهر كمك كنند چراكه محیط شهری نیازمند این زیبایی ها ی بصری است تا ازآثار منفی روانی به شهروندان بكاهد. گرافیك محیطی ، فضا و محیط زندگی را زیباترو با نشاط تر می سازد و به محیط شهری نظم و انسجام می بخشد.

داشتم یکی از کارهای ترم پیشم رو نگاه می کردم و دیدم که خیلی می شه ازش استفاده برد، هدف اصلی من از طراحی این کار، جلد سی دی بود، اما بعدا نه تنها به عنوان جلد سی دی، بلکه به عنوان جعبه ی فلش کارت و با کمی تغییر بروشور نمایشگاه به استادهامون قالب کردم.

این اثر خصوصیات باحالی داره، مثلا اینکه دورریزش خیلی کمه، یا در عین سادگی طراحی، خیلی پر کاربرده؛ بدین صورت که سی دی (یا فلش کارت) در وسط قرار می گیره و دو لبه ی قرینه روی هم می یان و در هم چفت می شن، بعد دو لبه ی قرینه ی دیگه روی هم می یاد و باز هم چفت می شه، حالا دیگه به هیچ وجه باز نمی شه و محتویاتش بیرون نمی ریزی، نیازی به چسب یا چیز دیگه ای هم نداره. خدمات پس از فروشش هم ۲۵۰۰ ساله است، (ماست من هم ترش نیست، به هیچ وجه).

طرح تیغ اون رو هم می تونید اینجا ببینید. در ضمن همین طرح رو با کمی صاف کردن لبه ها به عنوان بروشور فراخوان مسابقه هم طراحی کردم.

(پ.ن: این اثر متعلق به کارگاه بسته بندی بود و موضوع پروژه ی بسته بندی من مربوط به شرکت هواپیمایی می شد که این اثر بخشی از اون مجموعه ی گنده است.)

خط‌کشی بین نقاشی و گرافیک در روزگاری که با آلیاژی از پسامدرنیسم و دیجیتالیسم ساخته شده، چندان درست به نظر نمی‌رسد. اما بهر حال درباره چهار تفاوت مهم‌شان می‌توانیم حرف بزنیم و بحث کنیم.

تفاوت اول، هنر و رسانه است. نقاشی عموما زیرمجموعه هنر است که این هنر شدت و ضعف دارد اما گرافیک همیشه هنر نیست. گاهی هم تبدیل به رسانه می‌شود ؛ مثل وقتی که در خدمت تبلیغات (تجاری، فرهنگی و سیاسی) قرار می‌گیرد. البته گاهی هم تلفیقی از هنر و رسانه است. درست مثل زمانی که در خدمت رسانه‌ها (چاپی، الکترونیکی، دیجیتالی و سایبر) قرار می‌گیرد. بطور کلی آنگاه که هنر مطلق است garphic art  و وقتی که رسانه و یا تلفیقی از رسانه و هنر است graphic design  نامیده می‌شود. در پست‌های بعدی راجع به این موضوع بیشتر خواهم گفت.

تفاوت دوم، برقراری ارتباط را شامل می‌شود. در مواجهه با نقاشی، وظیفه برقراری ارتباط به عهده مخاطب است و اوست که باید تلاش کند تا با اثر هنرمند نقاش ارتباط برقرار کند. اما در گرافیک برعکس است و وظیفه برقراری ارتباط بر دوش خود اثر گرافیک نهاده شده یعنی اثر گرافیکی، بایستی تلاش کند تا مخاطب را به طرف خودش جذب کند نه اینکه مخاطب زور بزند تا محتوای اثر گرافیک را درک کند. علت ناتوانی بسیاری از آثار گرافیک ناشی از ندانستن همین تفاوت دوم است. البته برای نکته سنج‌ها ممکن است سوال مطرح شود که پس مینی‌مالیسم در گرافیک یعنی چه ؟ که چون این مبحث طولانی است اجازه دهید در پست‌های بعدی در این باره با شما بحث کنم. یک نکته دیگر را هم می‌توان گفت؛ برای دیدن آثار یک هنرمند نقاش، این مخاطب است که به گالری و موزه می‌رود تا آثارش را ببیند. یعنی مخاطب به طرف "اثر" می‌رود در حالی که در گرافیک، معکوس این اتفاق رخ می‌دهد و این "اثر" گرافیک است که به طرف مخاطب می‌رود. شهروندان در حال عبور و مرور از کوچه و خیابان هستند که بیل‌بردها و پوسترها و . . . به طرف‌شان می‌آیند و می‌خواهند به زور پیام‌شان را به آنها منتقل کنند.

تفاوت سوم را به شخصی و غیرشخصی بودن این دو اختصاص می‌دهم. "اثر" نقاشی کاملا شخصی است و گویای حرف و فکر هنرمند نقاش است بدون در نظر گرفتن مخاطب. از این رواست که می‌گوییم او می‌تواند چنین تصور کند : خورشید؛ مثلث سبز ، زمین و صحرا ؛ آبی و آسمان ؛ قرمز چهارخانه با گل‌های درشت صورتی (!!) . ولی در "اثر" گرافیک تقریبا چنین تصوراتی شدنی نیست (بحث تصویرسازی در گرافیک، چیز دیگری است). چرا که گرافیک "شخصی" نیست و می‌خواهد ارتباط برقرار کند یعنی بایستی مخاطب را در نظر بگیرد. اثری که در طراحی و تولید آن، مخاطب نقشی نداشته باشد نمی‌تواند "اثر" گرافیکی موفقی باشد.

تفاوت چهارم را تقریبا همه می‌دانند. نقاشی تکثیر نمی‌شود حداقل با هدف تکثیر، ارائه نمی‌شود. اما گرافیک براساس تکثیر، طراحی و تولید می‌شود. واضح است که منظور از تکثیر، تمام گونه‌های آن است (چاپ، فیلم‌های اپتیک، فیلم‌های مگنت، امواج الکترونیکی و . . . ) .آثار تک نسخه‌ای در گرافیک جایگاهی ندارند چرا که هدف برقراری ارتباط را، عملیاتی نمی‌کنند. متاسفانه بی‌توجهی به این مسئله هم باعث شده که این روزها، گرافیک به سمت نمایشگاهی و جشنواره‌ای شدن پیش برود. پوسترها و جلدهایی که فقط در یک نسخه تکثیر می‌شوند و به قصد رتبه و جایزه رهسپار جشنواره‌های خارجی، یا بر دیوار نگارخانه‌ها و گالری‌ها می‌نشینند و می‌خواهند بیان هنرمندانه آن گرافیست ـ نقاش را رخ‌نمایی کنند.

درود به همه ی بروبچ گلی که همیشه نوشتارهای من رو می خوانند و دیدگاه های گلشون رو می گن. اول از همه می خوام بگم که این پوسه (قالب) ای که گزینش کردم به نگرش خودم خوبه، شما هم دیدگاهتون رو بگید. پس از اون یه بخش جدید توی تارنگارم (وبلاگ) درست کردم به نام پیوندهای سبز که می تونید اون پایین نوار منو ببینید؛ اونجا پس از لینک تارنگارها (وبلاگ ها) و تارنماها (وبسایت) های مرتبط با جنبش سبزه که گلچین شده اند و خیلی مفید هستند، البته تعدادشون بیشتر از اینیه که شما می بینید، بنابراین روی آرشیو پیوندهای سبز کلیک کنید تا همشون رو ببینید، به این لینک ها هر روز اضافه خواهد شد. مطلب دیگه اینکه پس از واقعه ی شوم ۲۲ خرداد که یک ماه تارنگارم تعطیل بود و بعد از اون هم حسابی درب و داغون شده بود، مدت هاست که تارنگارم از حالت هنری پیشین بیرون اومده و یه چیزایی قاطی سیاست و دل نوشته ها و اینا معلق مونده. از این به بعد سعی می کنم دوباره تارنگار رو به سمت هنر هدایت کنم. یه چیز دیگه اینکه احتمالا برخی نمی توانند عکس های تارنگار رو ببینند، به گیرنده های خود دست نزنید، اشکال از فرستنده است؛ مشکل از سرور پرشین گیگه و به زودی درست می شه.

و در پایان سبز باشید...

هنگامی كه در زمستان 1358 پس از 2500 سال نظام شاهنشاهی در ایران، نخستین انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد، پژوهشگران با شگفتی مشاهده كردند نامزدی كه بیش از همه یعنی 5362 ستون سانتیمتر- آگهی تبلیغاتی در چهار روزنامه پر تیراژ آن زمان چاپ كرده بود، 16 درصد آرای صندوقها را به دست آورد، ولی نامزدی كه فقط 240 ستون سانتیمتر آگهی تبلیغاتی در آن روزنامه ها داشت، با 77 درصد آرا به ریاست جمهوری انتخاب شد.

برای خواندن متن کامل مقاله به ادامه ی مطلب مراجعه نمایید...

هرودوت: «در میان پارس‌ها برپا ساختن بت‌ها و پرستشگاه‌ها و مهراب‌ها پذیرفته نیست و ایشان کسانی را که چنین می‌کنند نادان می‌شمارند. ظاهرا دین پارسیان مثل دین یونانی‌ها بر مبنای خدایان انسان‌نما نیست.»

امروزه در میان بسیاری از ایرانیان جا افتاده است که این نگاره ی فَروَهَر (پهلوی= فره وشی) همان اهورامزدا (خدای زرتشتیان) می‌باشد. اما این کاملا نظریه‌ای غلط می‌باشد. با مطالعه‌ی اوستا و پژوهش‌های محققان می‌توانیم نماد نداشتن اهورامزدا را ثابت کنیم. برای مثال در جایْ جایِ گاتهای اوستا (سرودهای اشوزرتشت) می‌خوانیم که اهورامزدا شمایلی ندارد:

«ای اهورا همانکه ترا با دیده دل نگریسته در اندیشه خود دریافتم که تویی سرآغاز که تویی سرانجام که تویی پدر منش پاک که تویی آفریننده راستی که تویی داور دادگر اعمال جهانی» (اوستا، گاتها، اهنودگات، یسنا 31 – 8)

« آنگاه ترا مقدس شناختم ای مزدا اهورا وقتی بود که وهومن بسوی من شتافت تا آنکه از آرزو و خواهش من آگاه گردد با آنکه می دانم که کسی ترا لابد نتواند نمود خواستارم که به من وعده دهی که پس از سرآمدن زندگی بلند و خوش، بخشایش کشورت را از آنچه سخن رفت به من ارزانی داری» (اوستا، گاتها، اشتودگات، یسنا 43 – 13)

«من می خواهم از کسیکه بزرگتر از همه است سخن بدارم مزدا اهورا کسیکه خیرخواه مخلوقات است به توسط خرد خویش ستایش کسانیکه وی را می ستایند می شنود. عبادت او را من از وهومن تعلیم گرفتم. او به من از معرفت خویش بهترین چیز آموخت» (اوستا، گاتها، اشتودگات، یسنا 45 – 6)

هم‌چنین در متون بسیاری می‌خوانیم که:

« ... ساختن هیکل خدایان و برپاساختن پرستشگاه ها و محراب در نزد آنها (پارسیان) ممنوع است و آنهایی را که به این چیزها باور دارند نادان می دانند. جهت چنانچه به نظر من می رسد این است که پارسیان خدایان را برخلاف یونانیان انسان تصور نمی کنند.» (هرودوت، کتاب نخست، بند 131)

« پارسیان تصویر خدایان را نمی سازند و پرستشگاه برپا نمی سازند. آسمان را زئوس (اهورامزدا) می‌دانند و قربانی در جاهای بلند انجام می دهند... » (استرابون، فصل 3، بند13)

همان‌طور که پیشتر در مقاله ی «بر فروهر زرتشت، پیام آور نیکی ها درود باد»، پیرامون فلسفه‌ی فروهر (فروشی در اوستا)، فروهر پس از مرگ از بدن جدا می‌شود و به اصل خود یعنی اهورامزدا می‌پیوندند. اما فروهر هم مانند روان نادیدنی است و بدین ترتیب برای درک و فهم بهتر آن برایش تصویری بدان سان که در همان مقاله توضیح دادم، انتخاب کردند.

برای دانستن بیشتر به نوشتارهای زیر در همین تارنگار (وبلاگ) مراجعه نمایید:

بر فروهر زرتشت، پیام آور نیکی ها درود باد -نوشته ی خودم

فروهر -منبع: یتااهو

مجموعه تصاویر فروهر -گردآوری شده